คำชี้แจงและอ้างอิง
คำชี้แจง ๑
(พิมพ์ครั้งที่ ๒๑/๒๔๙๐)
หนังสือบาลีไวยากรณ์ อาขยาต และ กิตก์ เมื่อพิมพ์ครั้งที่ ๑๕/๒๔๗๐
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ญาณวร เจริญ ป. เอก) วัดเทพศิรินทร์ กรรมการมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้ชำระศัพท์และ อักษรที่ยังแผกเพี้ยน ไม่ลงระเบียบตามที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงแนะนำในคราวชำระคัมภีร์อรรถกถา และชาดกปกรณ์ ให้ยุกติเป็นระเบียบเดียวกันกับหนังสือแบบเรียน อย่างอื่น ๆ ที่ใช้เป็นหลักสูตรแห่งการศึกษา ในยุคนั้น.
ครั้นต่อมา กองตำราได้จัดพิมพ์ตามนั้น แต่ได้แก้ไขจัดระเบียบ ใหม่หลายอย่าง เช่นให้พิมพ์คำบาลีด้วยอักษรตัวดำ ตั้งข้อย่อหน้า และทำบันทึกเชิงอรรถ เป็นต้น เพื่อให้ผู้ศึกษาสังเกตได้ง่าย ส่วนอักขรวิธีก็ได้แก่ไขให้ถูกต้องตามมติรับรองกันอยู่มากในสมัยนั้น. แม้ในฉบับพิมพ์ครั้งนี้ ก็ได้รักษาระดับแห่งการชำระ จัดพิมพ์ ตามระเบียบและอักขรวิธี ที่นิยมใช้กันอยู่ในบัดนี้เช่นเดียวกัน.
แผนกตำรา มหามกุฏราชวิทยาลัย ๖ พฤษภาคม ๒๔๙๐
คำชี้แจง ๒
หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓ ตอนต้นปรากฏว่า มีศัพท์ที่นิยมในเชิงอักขรวิธี ยังแผกเพี้ยนไม่ลงระเบียบ ตามที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาชิรญาณวโรรส ทรงแนะนำใน คราวชำระคัมภีร์อรรถกถาและชาดกปกรณ์ ข้าพเจ้าจึงชำระใหม่จนตลอด เพื่ออนุโลมให้ยุติเป็นระเบียบเดียวกันกับหนังสือแบบเรียนอย่างอื่นๆ ที่ใช้เป็นหลักสูตรแห่งการศึกษา ซึ่งพิมพ์ใหม่ในยุคนี้ โดยพระกระแสรับสั่งสมเด็จพระสังฆราชเจ้า.
พระสาสนโสภณ วัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๐
คำอ้างอิง ๑
ว่าด้วยส่วนของอักขรวิธี - วากยสัมพันธ์
(uisp/buddhist-theology). (ม.ป.ป.). อักขรวิธี - วากยสัมพันธ์. สืบค้นวันที่ [2025-02-12], จาก [https://huggingface.co/datasets/uisp/buddhist-theology]
คำอ้างอิง ๒
ว่าด้วยส่วนของฉันทลักษณะ
พระมหาโพธิวงศาจารย์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙). (ม.ป.ป.). หลักการแต่งฉันท์ภาษามคธ. สืบค้นวันที่ [2025-02-18]
ปริยัติดอทคอม พิมานศึกษา เพื่อความหลุดพ้น. (ม.ป.ป.). หลักการแต่งฉันท์ภาษามคธ. สืบค้นวันที่ [2025-02-18], จาก [https://www.pariyat.com/]